Het logo • De geschiedenis, van het ontstaan tot de laatste uitdagingen

Het logo • De geschiedenis, van het ontstaan tot de laatste uitdagingen

Wanneer we kijken naar het verleden, zegt dat wat gebruik van logo’s betreft weinig over de toekomst. Wie had ooit verwacht dat Twitter een X als logo of herkenningsteken zou kiezen? De geschie­de­nis van het logo is eigen­lijk voor ieder­een een zeer inte­­res­­sant verhaal.

Het is een stukje geschie­denis van ons alle­maal. Dit verhaal start bij zegels, zegel­ringen en het brand­merken van vee en handelswaar. Vervol­gens gaat het via de eerste logo’s die ‘nog steeds miljoe­nen waard zijn’ naar een tijd waar­in een nieuw logo vrijwel niets meer waard is, maar wel heel veel kan kosten.

We gaan op pad… terug in de tijd!

Dit blog­artikel is een vervolg op de in de volgende box genoemde artikelen. Het kan inte­res­sant zijn om deze eerst te lezen, maar waar nodig verwijzen we sowieso met handige linkjes naar specifieke infor­matie in dat artikel.

Wat staat er vandaag op het reisprogramma?

De ‘Zomer van het Logo en de Huis­stijl’ is een luch­tige én fasci­ne­rende serie die jou deze zomer mee­neemt op een reis door de boeiende wereld van visu­ele merk­identi­tei­ten. We reizen via (nieuwe) inspi­re­rende inzich­ten, komen langs prak­tische tips en delen ook nog mooie reisverhalen.

Na een uitgebreid bezoek aan Huis­stijl, zijn we alweer even aan­be­land op onze hoofd­bestem­ming: het wereld­beroemde Logo. Hier kunnen we ons hart opha­len, want er is zó veel te zien.

Na onze eerste bezich­tiging van Logo, rond­ritten door de distric­ten Beeld­merk en Woordmerk, bezichtigen we vandaag Geschiedenis van Logo. Stap maar weer snel in!

Excursie of uitstapje gemist?

Dan vind je alle verslagen hier.


Eerst meer weten?

Lees dan:

Of ga naar het over­zicht van alle blog­artikelen over branding. Als wij je op de hoogte mogen houden van nieuwe artikelen over branding en gerela­teerde onder­­werpen, meld je dan direct even aan voor de gratis e‑mailalert.  Klik hier.

 

De oudheid

Voor de eerste logo’s gaan we terug in de tijd en wel een flink aantal eeuwen. Logo’s zijn altijd een belang­rijk onder­deel geweest van bran­ding en de visu­ele com­mu­ni­catie van mer­ken, maar dat niet alleen Ook fami­lies waren visueel te herkennen aan hun ‘logo’. Denk maar eens aan de familie­wapens en zegelringen.

In de oudheid* waren er nog geen zegel­‘ringen’, maar wel zegels en die werden vaak gemaakt van was of klei. Dit is een tijd van wijd­ver­brei­de onge­letterd­heid. De eerste zegels zijn gevon­den in het oude Mesopo­tamië en stam­men van onge­veer 5.000 jaar geleden.

Familiewapens en zegels worden gezien als de voorlopers van onze moderne logo’s.

Een zegel toonde een afbeelding of symbool dat uniek was en stond voor de eige­naar. Ze werden dus voor­name­lijk gebruikt om eigen­dom­men te marke­ren en docu­men­ten te verze­ge­len. Ook hier­aan was de eige­naar te her­kennen.

In de zegel was en is vaak het familie­wapen terug te zien, óf een herken­baar onder­deel daar­van. Later kwamen de zegel­ringen. We mogen zegels beschou­wen als de voor­lopers van moderne logo’s.

Dit is ook de tijd dat brand­merken van vee begon. Dit om dezelfde reden en met het­zelf­de prin­cipe: het mar­ke­ren van eigen­dommen.

* In de context van de westerse geschiedenis en dit verhaal verwijst ‘de oudheid’ naar de periode van het oude Griekenland en het oude Rome. Deze tijd duurde van ongeveer 3.000 jaar voor Christus tot de val van het West-Romeinse rijk in 476 na Christus. Het omvat de bloei van de Griekse filosofie, de opkomst van het Romeinse rijk en de verspreiding van hun invloed over grote delen van Europa, Noord-Afrika en Azië. Daarna volgden de middeleeuwen.  Lees meer.

 

Middeleeuwen

In de middel­eeuwen werd het brand­merken van vee in Europa pas gebrui­ke­lijk. De herken­baar­heid van de eige­naar moest ook voor­ko­men dat het vee gesto­len werd. Daar­naast werd het inge­zet om de kwali­teit van het vlees te iden­ti­fi­ce­ren en om te zor­gen dat men de juiste prijs ervoor kreeg.

Ambachtsgilden, boeren en andere handelaren begonnen symbolen te gebruiken om zich te onderscheiden en diefstal te voorkomen

In deze tijd gebruikten ook hande­la­ren en ambachts­lieden vaak een her­ken­baar sym­bool om hun handels­waar te markeren. Deze ‘beeld­merken’ werden op pro­duc­ten gestem­peld, geschil­derd of gebrand en worden gezien als een vroege vorm van branding.

De middeleeuwen vormen ook de tijd dat de ambachts­gilden (niet te verwar­ren met vrij­metse­larij) en handels­groepen deze symbo­len gaan gebrui­ken. Dit deden ze om hun leden te onder­scheiden en zich te onder­scheiden van co­ncur­renten. Het merken­spel is begonnen.

Logo’s en het brandmerken van vee

 

Industrialisatie

Spreek je over indus­tria­li­satie, dan worden vaak de 19e en 20e eeuw bedoeld. In deze tijd wordt veel hand­werk vervangen door machi­nes en vindt massa-productie zijn oor­sprong. De indus­triële ontwik­ke­lingen volgen elkaar in een hoog tempo op.

Bij massa-productie hoort massa-marketing, want bedrij­ven werden door de con­cur­rentie gedwongen om zich te onder­scheiden en dus te bouwen aan een sterk merk. Om zich te onder­scheiden van de con­cur­ren­tie begon­nen bedrij­ven hun pro­duc­ten te voor­zien van de merk­naam en het logo, maar dit was natuur­lijk nog lang niet genoeg.

In de regel gold: hoe sterker de merkidentiteit, hoe sterker je marktpositie.

Ook de in 1796 uitge­von­den boek­druk­kunst werd in de 19e eeuw steeds popu­lair­der. Was het eerst enorm belang­rijk voor de ont­wik­ke­ling van de grafische kunst (litho­grafie) en het kun­nen dupli­ceren van docu­men­ten (boek­werken), werd het nu voor­al popu­lair van­wege de massa-media.

Drukwerk werd het plat­form voor de reclame en dus om je merk verder en breder te com­mu­ni­ceren dan je voor­gevel en je producten.

Dit is natuurlijk ook de tijd van het druk­ken van de eerste brief­papie­ren. Familie­wapens prijk­ten boven­aan en gecen­treerd daar­onder stond vaak de naam. Tegelij­ker­tijd werd in de Verenigde Staten – met de opkomst van de vee­hou­de­rij in het westen daar­van – het brand­merken van vee gebruikelijk.

Aan het einde van deze periode had je al type­machi­nes en moes­ten er steeds meer verplichte gege­vens op het brief­papier. De gecen­treer­de logo’s begon­nen boven de links uitge­lijn­de brie­ven een onrustig beeld te vormen.

Het is niet raar dat de industrialisatie logo’s naar een hoger niveau tilde en huisstijlen werden geïntroduceerd.

De industrialisatie eiste dus grote herken­baar­heid van veraf. Dit gaat verder dan het brand­merken van het product en de voor­gevel. Dit bete­kende zorgen voor een goede grafische (visu­ele) uitstra­ling én reclame maken. Dit bete­kende ook dat je moest zorgen voor een heel goed logo.

De eerste moderne logo’s waren vaak nog een­vou­dig en beston­den – hoe gek ook – uit alleen tekst. Kijken we naar de bekend­ste en grootste merken, dan is de eerste die van Coca-Cola en stamt uit 1887. In 1898 volgt Pepsi Cola en 2 jaar later komt Shell met zijn eerste schelp.

Dit is ook de tijd dat de eerste auto’s op de markt kwamen, alle­maal met hun eigen embleem. Mercedes-Benz (± 1902), Ford (± 1903), Audi (± 1909), Chevrolet (± 1911), BMW (± 1917), Volkswagen en Toyota (beide ± 1937), zijn een greep daaruit.

Het woordmerk van Kodak (± 1935) en het mono­gram-logo van IBM (± 1947) waren ook heel sterk en gingen decen­nia lang mee. Rond dezelfde tijd intro­du­ceerde McDonald’s zijn eerste logo of woordmerk (± 1940).

Wij weten dat je woorden als massa-productie en monogram-logo ook aan elkaar mag schrijven, maar doen dat ‘online’ om 2 wel­­over­­wogen redenen niet.  Lees meer.

Oude wereldbekende logo’s, waaronder: Coca-Cola, Pepsi-Cola, Shell, Kodak, IBM en McDonalds

 

Halverwege de 20e eeuw

Ondertussen is de wereld halver­wege de 20e eeuw aan­be­land. Logo’s zijn nu nog belang­rijker voor orga­ni­sa­ties dan voor­heen. Dit dank­zij de intro­duc­tie van tele­visie en andere massa-media die hals over kop groeiden.

Adverteren was de bom om de zicht­baar­heid van het merk en het pro­duct te vergroten. Dit was in die tijd de manier om de her­ken­ning van het merk te vergro­ten en om een emo­tio­nele band met de con­su­ment op te bouwen.

Halverwege de 20e eeuw werd er steeds meer geëxperimenteerd met kleur. Krachtige logo’s als die van Apple, Nike, Pepsi en McDonalds zijn daar briljante voorbeelden van.

Andere nog steeds vrij bekende merken vulden boven­staand rijtje aan. Orga­ni­saties begon­nen ook steeds meer te expe­ri­men­teren met kleur, vorm en typo­gra­fie in hun logo’s. Zo intro­du­ceerde Nike in 1971 de swoosh en in 1977 volgde Apple met zijn gekleurde appel. Deze logo’s zijn ken­mer­kend voor deze periode.

Andere bekende logo’s uit die tijd zijn: Sony (± 1946, links­boven­aan op onder­staande afbeel­ding), Honda (± 1948), Adidas (± 1949), Burger King (± 1954), Starbucks (± 1971) en Microsoft (± 1975). De eerste geel met rode ‘M’ van McDonalds werd ook in deze periode geïn­tro­du­ceerd (± 1961), net als het logo van Pepsi met de rood-wit-blauwe cirkel­vorm (± 1975).

Oude wereldbekende logo’s medio 20e eeuw, waaronder: Sony, Honda, burger King, Nike, Microsoft en Apple Computers.

 

Digitalisatie

En toen was daar eind jaren negen­tig het inter­net of ‘het web’ met dank aan de razend­snelle ont­wikke­ling van digi­tale techno­­lo­gie. De ene na de andere web­site zag het dag­licht. Dit vroeg om gebruiks­vriende­lijk­heid en om logo’s op nieuwe manie­ren te gebruiken.

Al snel kreeg menig web­designer door dat links­boven voor het logo de beste plek was en dat het logo hier­voor bij voor­keur zo plat (liggend) als moge­lijk moest zijn. Een enke­ling pro­beer­de het nog op een andere plek.

Het internet stelde nieuwe eisen aan logo’s en voegde er ook weer nieuwe functies aan toe.

Creatief of niet, de web­site werd dan vaak niet begre­pen en dat is op zijn zachtst gezegd: not good for business. Het logo bete­kende immers ook al snel ‘terug naar home’. Dit werd een soort van internet-protocol.

Steeds meer minimalistische logo’s

De online plek voor het logo leidde tot een trend van eenvoudige en minimalistische logo’s. Vaak werd er dan gekozen voor een woordmerk. Denk maar aan die van Google (1998), LinkedIn (2003), Facebook (2004) en menig ‘luxury brand’.

Veel bestaande logo’s die bestonden uit een woordmerk en een beeldmerk of alleen een beeldmerk werden aangepast voor het web of voor alle uitingen. Nu kwam het beeldmerk (vaak) links van het woordmerk te staan en niet meer per se erboven. Bovendien moest op iedere website nu dus wel een logo, al was het maar om terug naar home te gaan.

Voorbeelden liggende logo’s 21e eeuw, waaronder: De Bijenkorf, Blackberry, Dropbox, ING, Hootsuite en Zilveren Kruis.

Logo hype of logo madness?

Iedereen die een website bezat – al was het maar voor je reis­verslag – moest nu een logo. We kwamen in een soort logo hype, logo graze of logo madness terecht en die resulteerde in een over­load aan logo’s in een wereld over­vol met infor­matie.* Ja, je voelt de bui vast al hangen.

Logo’s zijn nu werke­lijk over­al om ons heen en we nemen ze niet tot nauwe­lijks meer waar. Ze zijn een inte­graal onder­deel van ons dage­lijks leven gewor­den en dus bete­ke­nen ze niet veel meer voor ons. Ze zijn vaak niet veel meer dan een ken­merk voor de her­ken­ning van een merk… en dat is natuur­lijk ook belangrijk!

* Naar de over­load aan infor­matie waar­mee we momen­teel dage­lijks worden over­spoeld, maken we tijdens deze ‘Zomer van het Logo en de Huisstijl’ ook nog maar liefst 2 uit­stapjes. Wil je deze niet missen? Meld je dan direct even aan voor de gratis e‑mailalert.  Klik hier.


Merken liggen nu onder een vergrootglas

Naast alle informatie waar je als logo tussen­uit moet zien te steken, staan merken niet meer zo hoog in aan­zien als een eeuw gele­den. Zeker op dit moment niet meer. Dank­zij de corona-crisis en andere peri­ke­len lijkt het ver­trou­wen in over­heid, media en merken op een dieptepunt.

Daaraan kan een logo weinig veran­de­ren. Merken liggen nu net als de over­heid en de media onder een vergroot­glas. Dit vraagt wel om een geheel andere bena­de­ring van de doel­groep(en).

Als je als merk nu met een duur nieuw logo komt aanzetten, zit de kans er dik in dat het publiek korte metten met het merk maakt.

Bron: Design Week – The logo is dead, long live the brand world

Of ze nou een mooi logo hebben of niet, merken moeten sowieso doen wat ze belo­ven. Maakt het merk een mis­stap? Dan wordt het merk door het publiek op het matje geroe­pen. Of ze nou een gewel­­dig logo hebben of niet, een merk is nu gewoon veel meer dan dat.

Het oude loslaten

Toch besteden orga­­ni­­sa­­ties nu nog steeds veel tijd en geld aan het ontwer­pen en pro­mo­ten van hun logo’s. Ze klampen zich vast aan de voor­beel­den en suc­ces­sen van wel­eer en hopen hier­mee (serieus) nog steeds een blij­vende indruk te maken bij con­su­menten.

Naast dat ze de veran­der­de con­su­ment niet willen of kunnen zien, zien ze ook niet dat door de miljoe­nen logo’s die er al zijn, nieuwe logo’s amper nog aan­dacht krijgen. Zeker in de hui­dige markt met enorm veel kleine onder­ne­mingen (zzp’ers en start-ups) krijg je geen ruimte en tijd meer om grote herken­baar­heid te creëren als een eeuw of meer geleden.

De tijd om als Coca-Cola, Albert Hein, Nike, Apple en McDonalds met een logo je merk te bouwen, is gewoon voorbij.

Make your mark

Maar goed die nieuwe CEO die moet ook zijn punt maken en zo snel als moge­lijk zorgen voor zijn legacy. Een beetje jammer, dat deze mensen vaak niet meer de toe­komst zijn en niet kunnen lezen en schrijven met het inter­net als Gen Z dat kan.

Bovendien is niet ieder­een een visio­nair en willen we te graag geloven in de mooie belof­ten van een gewel­dig ontwerp­bureau.

Daarnaast is deze tendens spij­tig voor de duizen­den start-ups. Je kunt je daar­bij afvra­gen of zij het budget hebben om een logo zo uit te rollen om de A-merken naar de troon te steken? Het meren­deel van de huidige start-ups is binnen enkele jaren opge­kocht, gefu­seerd of gewoon bankroet.

Ook nieuwe kansen

Toch zijn er in de huidige tijd ook voor­delen voor logo’s te bedenken. Dankzij de opkomst van social media en online marke­ting hebben orga­ni­sa­ties natuur­lijk flink wat manie­ren om hun logo’s te gebrui­ken erbij gekre­gen en dit kan alle­maal bijdra­gen aan een krach­tigere merkidentiteit.

Logo’s reduceren momenteel steeds meer tot alleen naambeelden en logo-grammen, zoals de X van Twitter.

Maar hoe we het ook wenden of keren, vandaag de dag vormt het logo nog steeds vaak een belang­rijk onder­deel van de branding en de marketing-strategieën van orga­ni­sa­ties over de hele wereld. Maar eigen­lijk zijn we min of meer weer terug in de tijd van de zegels.

Een logo is momenteel niet meer dan een her­ken­nings­teken of een van de her­ken­nings­tekens van het merk… op een paar waan­zin­nige iconen na dan.

 

De toekomst

Naast alle genoemde argumenten vragen wij ons regel­matig af wat er de komen­de jaren gaat gebeuren? Wat gaat er gebeu­ren nu ieder­een web­sites en apps steeds vaker via smart­phones benadert? Het logo mag daarop niet te breed zijn, wat weer lastig is voor lange namen.

Wellicht mogen de logo’s straks weer wat hoger, maar dan heb je ook weer minder ruimte voor het tonen van de content. Weet jij het? Het logo van Zilveren Kruis is in ieder geval alweer een stuk hoger dan begin deze eeuw.

Hoe zal het logo-design zich verder ontwikkelen? Wie nieuwsgierig blijft en via ons de trends blijft volgen, komt niet voor verrassingen te staan.

Daarnaast zie je logo’s redu­ce­ren tot logo­grammen. De zojuist geïn­tro­du­ceerde X van Twitter illus­treert dit op een mooie manier. Toch is Twitter niet de eerste, merken als ASOS, Facebook, Fila, Google, LinkedIn, Netflix en Vinted gingen het merk al (lang) stilletjes voor.

Waar­­heen dit gaat bewe­gen en wat de toe­komst ons gaat brengen? Dáár zijn wij in ieder geval heel erg benieuwd naar en houden dit natuur­lijk scherp in de gaten. Wat daar­van interes­sant is om met onze lezers te delen, zullen we zeker delen via bijvoor­beeld dit blog.

Voorbeelden aanpassingen logo Zilveren Kruis aan de hedendaagse eisen.

 

Onze toekomstplannen

In volgende blog­artikelen in deze luch­tige én fasci­ne­rende serie van de ‘Zomer van het Logo en de Huisstijl’ nemen we je verder mee op reis. We reizen steeds verder door de boeiende wereld van visu­ele identiteiten.

Dompel jezelf deze zomer onder in een zee van creativiteit en zet het merk in het zonnetje!

De komende dagen gaan we op koopje­s­jacht! Ja zekers. We gaan langs bij 10 top-merken waar­voor het logo een koopje was. Daarna bewon­deren we ook nog wereld­beroemde mer­ken waar­van de oprich­ters de logo’s zelf ontwier­pen en gaan zelfs nog langs bij Walt Disney!

En dan zijn we alweer dik over de helft, maar nog lang niet uitgekeken in en rond­om het wereld­beroemde Logo. We bezoeken straks eerst Infor­matie-over­load en bekij­ken daar de zeer indruk­wek­ken­de Cijfers van Toen en Nu. Daarna gaan we op zoek naar de 10 sleutels tot succes van een goed Logo (of Woordmerk) en komen natuur­lijk ook nog langs plek­ken met volop Inspiratie.


Excursie of uitstapje gemist? Of verder inzoomen?

Dan vind je het overzicht met alle verslagen hier.


Hoe zorg je dat je verder niets meer mist?

Wil je deze en andere blog­artike­len om van het merk, de web­site en/of de app een succes te maken niet missen? Dan is het geen slecht idee om je onder­aan – voor­bij de volgende box – even aan te melden voor de gratis e‑mail­alert. Tenminste, als je dat nóg niet gedaan hebt. Je ontvangt dan van ons een melding wanneer er een nieuw artikel online staat.

Zo mis je niets en zien we jou hier morgen of anders binnen­kort weer terug. Tot gauw!

Wij helpen ook met logo’s

Je hebt een logo nodig? Dat kan. the Content Care Company biedt logo’s, logo’s én… logo’s. Oftewel: beeld­merken, woord­merken en combi­naties hier­van. Maar ook voor een restyling, refresh of redesign van het logo kun je bij ons terecht, want een groot deel van onze roots liggen nog steeds in de grafische wereld en de wereld van merken bouwen (branding).

Per merk verschilt wel onze aanpak. Wil je snel resul­taat voor weinig geld? Dan kan dat. Wil je liever een logo als onder­deel van de merk­wereld en die dus geheel aan­sluit bij de corpo­rate iden­tity? Dan kan dat ook. Het resul­taat is afhanke­lijk van de wensen, de doelen, de doel­groep(en) én natuur­lijk van het budget. Wat het ook wordt, wij gaan altijd voor het beste resultaat.

Je kunt ons bereiken via: 070 - 381 91 81.

Huisstijl in een dag

Wil of moet je lager inzet­ten? Kijk dan eens bij Dagje Huisstijl. In een dag maken we samen met jou het logo en pakken we ook nog andere zaken op. We werken zelfs jouw eigen ideeën uit. Je gaat nooit met lege handen naar huis.


Over de auteur
Nancy Moorman

Nancy Moorman - Content creator, merkenbouwer & conceptor

Nancy Moorman noemt zichzelf het liefst ‘gewoon’ content­maker of merken­bouwer, maar dit dekt niet de lading van wat ze onze klanten biedt. Ze zit al jaren in het vak en is door haar karak­ter zeer breed onder­legd en altijd even toege­wijd. Nancy begon ooit als werk­tekenaar, maar schoolde al snel bij tot copy­writer.
Daarna deed de Mac zijn intrede in de grafische wereld en Nancy verkende als een van de eersten de mogelijk­heden. Dat doet ze eigen­lijk met alles dat met haar vak­gebied te maken heeft. Voor onze klanten kijkt ze ook altijd naar de beste oplos­singen en ze is zeker niet wars van inno­vaties. Geen detail verliest ze hierbij uit het oog en… wat beter kan, kan beter!

 

Mis nooit meer een artikel met onze gratis e‑mailalert

Wil jij op de hoogte blijven van het laatste nieuws, de trends, tips en andere interes­sante infor­matie op het gebied van branding, content-marke­ting, zake­lijk blog­gen, conversie-opti­mali­satie, SEO en alles daar­om­heen? Meld je dan direct even aan voor onze gratis e‑mailalert.

Ook wij gaan vertrouwelijk om met persoonsgegevens.



<< Direct terug naar home